Kliknij w przycisk "zobacz galerię" i przesuwaj zdjęcia w prawo - naciśnij strzałkę lub przycisk NASTĘPNE
Koniec koszmaru wojny i niemieckiej okupacji w Oświęcimiu
Pierwsze oddziały Armii Czerwonej weszły do Oświęcimia 27 stycznia 1945 roku ze wschodu, od strony Monowic. Była sobota, mroźny, słoneczny dzień. W południe mieszkańcy zobaczyli pierwszych żołnierzy z pepeszami na Rynku, którzy poszli dalej w kierunku obozu Auschwitz-Birkenau.
![W obawie przed nalotami aliantów Niemcy zbudowali na głównej płycie Rynku schron przeciwlotniczy, który przetrwał wiele lat po wojnie. W latach PRL zbudowano](https://d-pt.ppstatic.pl/k/r/1/fa/1d/65b3d17e649a7_p.jpg?1706283391)
Wyzwolenia w obozach Auschwitz, Birkenau i Monowitz doczekało około 7 tys., w większości chorych i skrajnie wyczerpanych, więźniów. Część z nich, o ile pozwalał na to stan zdrowia, powróciła do domów.
![Koniec wojny w Oświęcimiu. Ponad pięć lat koszmaru niemieckiej okupacji pozostawiło na mieście ogromne piętno. Zdjęcia](https://d-pt.ppstatic.pl/k/r/1/46/ef/65b3ce7f32a70_p.jpg?1706282623)
Pozostali zostali umieszczeni w szpitalach zorganizowanych w pierwszych dniach wolności na terenie obozów przez sowieckie wojskowe służby medyczne, a potem Polski Czerwony Krzyż. Trafiło do nich ponad 4,5 tys. byłych więźniów z ponad 20 państw, w większości Żydów. Wśród leczonych było także ponad 200 dzieci w wieku do 15 lat.
![Niemcy zaczęli urządzać Oświęcim po swojemu. W założeniu miało to stać się wzorcowym niemieckim miastem](https://d-pt.ppstatic.pl/k/r/1/62/e5/65b3d17aac8f8_p.jpg?1706283387)
150 ochotników z Oświęcimia i okolic z pomocą dla więźniów
Co najmniej kilkudziesięciu chorych znalazło pomoc w małych szpitalach naprędce przygotowanych przez mieszkańców Oświęcimia, Brzeszcz i okolic. Do jednej z takich placówek w Brzeszczach trafiły 23 więźniarki z 24 dzieci, w tym niemowlęta. Kierowali nią lekarze: Józef Sierankiewicz, Jan Drzewiecki i Ernest Eriebe, a w leki zaopatrywała bezinteresownie właścicielka miejscowej apteki Maria Bobrzecka. Chorzy znajdowali gościnę także w prywatnych domach.
![Koniec wojny w Oświęcimiu. Ponad pięć lat koszmaru niemieckiej okupacji pozostawiło na mieście ogromne piętno. Zdjęcia](https://d-pt.ppstatic.pl/k/r/1/1e/17/65b3ce8128d5b_p.jpg?1706282625)
Z pomocą wycieńczonym więźniom pospieszyło 150 ochotników, w większości z Oświęcimia i okolic. Wśród nich 20-letni Eugeniusz Daczyński, który był sanitariuszem w bloku 10. Wcześniej na własne oczy widział, jak Niemcy obchodzili się z więźniami, gdy pracował razem z nimi przy budowie elektrowni w fabryce niemieckiego koncernu IG Farben. W pomoc zaangażowane były także siostry serafitki. W ich klasztorze znalazła opiekę część więźniów.
![W lutym 1941 roku Niemcy rozpoczęli wysiedlanie ludności żydowskiej z Oświęcimia do gett w Chrzanowie, Będzinie i Sosnowcu. Według spisu ludności, który](https://d-pt.ppstatic.pl/k/r/1/5f/74/65b3ce84437a0_p.jpg?1706282629)
![Kolejne deportacje zostały przeprowadzone od 2 do 7 kwietnia. Niemcy wywieźli wówczas do Będzina i Sosnowca ponad 5 tysięcy osób](https://d-pt.ppstatic.pl/k/r/1/be/73/65b3ce878fcfa_p.jpg?1706282632)
Część dzieci z obozu mieszkańcy Oświęcimia i okolic przyjęli do swoich domów, jak rodzina Nowaków. Małą Żydówkę Lusię w tłumie wystraszonych dzieci wypatrzyła 17-letnia Kazia Nowak. - Zapytała mnie, czy chciałabym z nią pójść. Podałam jej rękę i poszłyśmy do jej domu w mieście - opowiadała po latach Pnina Segal, która jako dziecko trafiła do obozu pod nazwiskiem Lusia Kałuszyner. Przez rok żyły jak siostry. Potem Lusia z matką, która ją odnalazła, wyjechały do Palestyny. Spotkały się ponownie pół wieku później.
![Rynek w Oświęcimiu w pierwszych tygodniach po wojnie. Na zbudowanym na środku placu schronie przez Niemców flaga Związku Radzieckiego](https://d-pt.ppstatic.pl/k/r/1/3b/2d/65b3cda6b6ef1_p.jpg?1706282407)
Oświęcim wracał bardzo powoli do życia
Według historyka dr. Andrzeja Strzeleckiego, ludność Oświęcimia i okolic przyjęła nadejście czerwonoarmistów z ulgą, a zarazem z nadzieją na rychły powrót do normalnego życia. Mieszkańcy byli znękani wojną i w większości całkowicie zubożali.
![Wyburzanie muru plebani przy kościele Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny. Niemcy postanowili zbudować tędy drogę (dzisiaj ul. Dąbrowskiego)](https://d-pt.ppstatic.pl/k/r/1/49/bc/65b3ce8f79988_p.jpg?1706282640)
![Wyburzenia objęły wiele budynków w mieście, w tym także na Rynku](https://d-pt.ppstatic.pl/k/r/1/5e/b7/65b3ce92969ba_p.jpg?1706282643)
– Śnieg skrzypiał pod lichymi butami. Płakałam, bo było mi zimno w nogi. A ludzie cieszyli, że w mieście nie ma już Niemców – wspominała Zofia Piwowarczyk, wówczas niespełna 13-letnia dziewczynka.
![8 października 1939 roku Oświęcim dekretem Hitlera został wcielony do III Rzeszy. Jego nazwa została zmieniona przez okupanta na Auschwitz. Niemieccy](https://d-pt.ppstatic.pl/k/r/1/82/03/65b3d3578ff9e_p.jpg?1706283864)
![Pierwsze lata okupacji przyniosły masowe wysiedlenia ludności miasta](https://d-pt.ppstatic.pl/k/r/1/cc/13/65b3d1760abed_p.jpg?1706283382)
Opowiada, jak przed wojną rodzice trudnili się kupiectwem. Okupacja wszystko im zabrała. - Straciliśmy mieszkanie i cały dobytek, ale cieszyliśmy się, że udało się przeżyć ten wojenny koszmar – dodaje oświęcimianka.
Z ulic znikały niemieckie napisy i przywrócono polską nazwę Oświęcim (od października 1939 r. miasto było włączone do III Rzeszy jako Auschwitz). Wywożono gruz, zasypywano doły po bombach.
![Zburzona część Zakładu Salezjańskiego w wyniku alianckich nalotów](https://d-pt.ppstatic.pl/k/r/1/53/fc/65b3d354eaa75_p.jpg?1706283861)
W mieście panował chaos. Ludzie, którzy w trakcie okupacji żyli w ciasnych izbach, zaczęli na początek szukać mieszkań. Było w czym wybierać. Z miasta, które liczyło przed wojną liczyło przeszło 14 tys. mieszkańców, w pierwszych dniach po wyzwoleniu została mniej niż połowa. W lutym 1945 r. było ich niewiele ponad 6700.
![W 1941 roku w Monowicach pod Oświęcimiem niemiecki koncern IG Farben rozpoczął budowę swojej fabryki, wykorzystując do niewolniczej pracy więźniów obozu](https://d-pt.ppstatic.pl/k/r/1/c5/88/65b3ce95d538a_p.jpg?1706282646)
Z czasem zaczęły się powroty. We wrześniu 1945 r. w Oświęcimiu mieszkało ok. 7,3 tys. osób, wśród nich 186 Żydów. Przed wojną w mieście było ich 7–8 tys.
Historyk dr Artur Szyndler z Centrum Żydowskiego w Oświęcimiu podkreśla, że jak w wielu podobnych miasteczkach ok. 90 proc. ludności żydowskiej nie przeżyła Holokaustu. Ci, którym to się udało, przyjeżdżała do miasta, ale na krótko, aby zorientować się, kto przeżył z krewnych, co zostało z ich majątków.
Część oświęcimskich Żydów próbowała osiedlić się w mieście na stałe, jak rodzina Schoenkerów, której nawet udało się uruchomić przedwojenny zakład Agrochemii na Krukach. Według Szyndlera, było to możliwe w okresie do 1950 r., gdy panował jeszcze względny spokój polityczny. Potem nastały lata stalinizmu, kiedy zaczęto zwalczać prywatną inicjatywę.
![Zamek w czasie okupacji był siedzibą niemieckiego burmistrza miasta](https://d-pt.ppstatic.pl/k/r/1/e4/25/65b3d3623e8ab_p.jpg?1706283874)
![Zdjęcie z przełomu 1939 i 1940 roku. Na pierwszym planie widoczny już prowizoryczny drewniany most na Sole. W tle zabudowa Zasole wyburzona potem przez](https://d-pt.ppstatic.pl/k/r/1/82/77/65b3cf448b0bc_p.jpg?1706282821)
Więcej zdjęć w galerii
Bądź na bieżąco i obserwuj
- Filmy o Auschwitz, a obozowa rzeczywistość WIDEO
- Niecodzienna nocna operacja na budowie mostu nad Sołą w Oświęcimiu przy mrozie -17!
- Studniówki w Oświęcimiu. Wyjątkowe bale, które pamięta się latami! Zdjęcia
- Szkoły z pow. oświęcimskiego. W których najlepiej zdali egzamin ósmoklasisty?
- Wieża widokowa na wzgórzu Skała w Chełmku stanie w tym roku
- Miniolimpiada dla przedszkolaków w Oświęcimiu. WIDEO
![emisja bez ograniczeń wiekowych](https://s-nsk.ppstatic.pl/assets/nsk/v1.217.3/images/video_restrictions/0.webp)
Eurowybory 2024. Najważniejsze "jedynki" na listach
Dołącz do nas na Facebooku!
Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!
Kontakt z redakcją
Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?